LS Trần Minh Hùng trả lời Đài VOH về tín dụng đen tại tphcm?

Việc vay tín dụng đen rất phổ biến trong công nhân,lao động, do không phải ai cũng có thể tiếp cận các khoản vay chính thức từngân hàng, vì không có tài sản thế chấp.

Báo cáo nghiên cứu “Vấn đề tín dụng đen trong côngnhân, lao động - Thực trạng và giải pháp”, do Viện Công nhân và Công đoàn thựchiện khảo sát năm 2023 cho thấy, có đến 54,8% số người lao động phải đi vay tiền(trong bối cảnh đại dịch Covid-19); 20,2% vay tín dụng đen. Phần lớn đối tượngvay là lao động nam giới, trong loại hình doanh nghiệp ngoài nhà nước, tậptrung nhiều ở khu vực phía bắc và phía nam. Có tới 78,1% số công nhân, ngườilao động vay tín dụng đen cho biết họ vay để lo sinh hoạt phí cho gia đình,thuê trọ.

Ngoài ra, còn có các nguyên nhân khác như: Đóng tiềnhọc phí cho con, chi tiêu cá nhân, chữa bệnh cho bản thân và người thân, gửi tiềnvề cho gia đình, mua phương tiện đi lại. Phần lớn công nhân vay tín dụng đen đềuthiếu hiểu biết về pháp luật và không lường trước được hậu quả. Cá biệt có mộtsố trường hợp tín dụng đen là kênh đầu tư do cơ hội lợi nhuận lớn.

Báo cáo của Viện Công nhân và Công đoàn cũng cho thấy,tác động của tín dụng đen đối với công nhân, lao động như: Gây khủng hoảng tâmlý nặng nề trước các hành động đòi nợ theo tính chất xã hội đen của các đối tượngcho vay; ảnh hưởng tiêu cực tới việc làm, đời sống, sức khỏe, tính mạng. Tại mộtsố thành phố lớn có đông khu công nghiệp, chế xuất, đông công nhân, lao động đềucó tình trạng người lao động vay tiền ở các tổ chức tín dụng không có thế chấp,vay tín dụng từ các công ty tài chính với mức lãi suất cao, vay “tín dụng đen”và vay qua app với thủ tục vay đơn giản.

Khi đã vay được tiền và nếu người vay không khả năngchi trả thì bọn chúng khủng bố gia đình, người thân, thậm chí đến nơi làm việccủa người vay để bôi nhọ, xúc phạm danh dự, uy tín để uy hiếp người vay trả nợ,từ đó sẽ gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tựxã hội. Để tìm hiểu rõ hơn về tín dụng đen, những nguy cơ đối với người lao độngkhi vay nợ từ tín dụng đen. Mời quý vị cùng lắng nghe những ý kiến chia sẻ củaLS Trần Minh HÙng, đoàn luật sư TPHCM

1.Thưa LS ,hiện nay, có nhiều trường hợp người dân bị lừa đảo với các tổ chức tíndụng đen, dẫn đến nợ nần, phá sản. Vậy tín dụng đen là gì và cách nhận biết tíndụng đen.

Trảlời:

Hiệnnay chưa có văn bản quy định cụ thể về định nghĩa tín dụng đen, tuy nhiên có thểhiểu tín dụng đen là một hình thức cho vay tín dụng với lãi suất cao hơn lãi suấtquy định của pháp luật từ các tổ chức, cá nhân cho vay nhưng không đăng ký kinhdoanh và không được sự cấp phép của các cơ quan có thẩm quyền, hay tín dụng đenthường được xem là cho vay nặng lãi. Một số các dấu hiệu nhận biết tín dụng đennhư: quảng cáo qua tờ rơi, hoặc được dán tại các cột điện, nơi công cộng; thủ tụccho vay rất đơn giản chỉ cần căn cước công dân hoặc bằng lái xe; lãi suất vay rấtcao; quy định trong hợp đồng không rõ ràng; thỏa thuận lãi suất trong hợp đồngthấp hơn nhiều so với lãi suất thực tế; các trang web không có địa chỉ, thôngtin cấp phép hoạt động cụ thể …

2.Thưa ông, một trong những vấn đề hiện nay trong vay tín dụng nói chung và tín dụngđen nói riêng là một số tổ chức thực hiện khâu thẩm định rất sơ sài, chỉ cần chứngminh thư, số điện thoại là cho vay, không dựa vào căn cứ khả năng trả nợ để chovay. Ông bình luận gì về vấn đề này?

Trảlời:

Đâylà một hình thức cho vay theo dạng tín chấp, theo đó các tổ chức, cá nhân chovay không cần thẩm định tài sản, quy trình vay sẽ được tối ưu nhanh hơn. Theođó chỉ cần có Căn cước công dân, số điện thoại là có thể được duyệt vay. Loạihình cho vay này chỉ cần các thông tin cơ bản về người vay và không cần hồ sơ củatài sản đảm bảo, do đó chỉ cần đáp ứng các tiêu chí cơ bản về hồ sơ, lịch sửtín dụng, thu nhập … là sẽ được duyệt nhanh chóng. Một số trường hợp các cánhân bị nợ xấu vẫn có thể vay theo hình thức này.

Vìlà dạng vay tín chấp, không có tài sản đảm bảo nên hạn mức vay sẽ không cao,kèm theo đó là lãi suất vay sẽ cao hơn bình thường. Trong trường hợp vay tiềntheo hình thức tín dụng đen sẽ vướng phải lãi suất rất lớn, thậm chí dẫn đến mấtkhả năng chi trả. Với một số ứng dụng cho vay trực tuyến, hình thức này đã phổbiến từ lâu và hỗ trợ cho cả trường hợp người có nợ xấu. Trong trường hợp này,người vay có thể phải cung cấp thông tin người thân, quyền truy cập danh bạ điệnthoại, không có địa điểm kinh doanh cụ thể để có thể tiếp cận, giải quyết vấn đềphát sinh. Nhiều trường hợp còn bị điện thoại liên tục cho cả người thân, bạnbè giục nợ, khủng bố tinh thần gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống.

3.Thưa LS, mức lãi suất hợp pháp khi cho vay hiện nay là bao nhiêu? Hoạt động tíndụng đen có phạm luật không?

Trảlời:

Căncứ theo quy định của Bộ luật Dân sự thì mức lãi suất trong giao dịch dân sự docác bên thỏa thuận nhưng tối đa là 20%/năm. Đối với các tổ chức tín dụng thì mứclãi suất được áp dụng do các bên tự thỏa thuận và mức lãi suất tùy theo loạihình vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn trừ trường hợp Ngân hàng nhà nước cóquy định về mức lãi suất tối đa.

Hoạtđộng tín dụng đen là hoạt động vi phạm pháp pháp luật bởi đây là các tổ chức,cá nhân không có đăng ký kinh doanh và không phải là tổ chức tín dụng cho vay vớimức lãi suất cao gấp nhiều lần mức lãi suất tối đa pháp luật quy định. Đại đa sốcác hoạt động tín dụng đen đều liên qua đến các tội phạm về cho vay lãi nặngtrong giao dịch dân sự.

4.Vậy làm thế nào để bảo vệ quyền lợi của mình khi vướng vào các tổ chức cho vaylãi nặng? Nhất là khi họ dùng mọi thủ đoạn để đòi tiền như khủng bố, đe doạ, vukhống…?

Trảlời:

Khôngít người có tên trong danh bạ điện thoại người đi vay hoặc được người đi liệtvào danh sách các mối quan hệ như một dạng tài sản đảm bảo cho việc vay tiền đãbị đòi nợ liên tục, khủng bố tinh thần dù không vay mượn. Khi vướng vào các loạihình tín dụng đen, cho vay nặng lãi, để bảo vệ bản thân và những người thân, bạnbè xung quanh mình, các nạn nhân nên trình báo ngay cho các cơ quan công an vềsự việc trên, cung cấp các chứng cứ về số điện thoại, tin nhắn, các băng ghiâm, ghi hình, các bài viết vu khống, khủng bố tinh thần, các hành vi đòi nợtheo kiểu xã hội đen để được hỗ trợ giải quyết, xử lý nhanh chóng, triệt để nhất.Bên cạnh đó, người vay tiền có thể khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyềnđể yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu đối với mức lãi suất vượt quá mức quy định.

5.Hiện nay có một số người rủ nhau vay tiền trên app tín dụng đen rồi bùng nợ vìcho rằng hoặt động tín dụng đen là bất hợp pháp nên nếu có vay và không có khảnăng chi trả thì thì vẫn không vi phạm pháp luật. Vậy điều này có đúng không ạ?

Trảlời:

Căncứ theo quy định của Bộ luật Dân sự, khi đã vay tiền thì người vay phải cónghĩa vụ trả nợ đối với khoản vay của mình. Nếu cố tình vay không trả hoặc cốtình dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để bùng nợ thì người vay có thể bị xửphạt vi phạm hành chính hoặc nếu có đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, người vaycó thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sảnhoặc Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự2015 sửa đổi, bổ sung 2017.

6.Lời khuyên cuả LS cho người dân lao động để tránh trở thành con mồi của tín dụngđen?

Trảlời:

Đểtránh trở thành nạn nhân của các hình thức tín dụng đen, người dân cần phải thậtsự cảnh giác, đề phòng, sáng suốt trong việc vay mượn tiền. Người dân khi cónhu cầu vay tiền nên liên hệ người thân, bạn bè hoặc các tổ chức tín dụng có địađiểm kinh doanh, giấy phép hoạt động cụ thể, không nên vay tiền thông qua các ứngdụng không rõ nguồn gốc, các tiệm cầm đồ … để tránh trở thành các con mồi chohình thức tín dụng đen đua nhau “vỗ béo” rồi bắt đầu “róc tận xương” các nạnnhân.

Tình trạng lừa đảo trực tuyến hay cho vay nợ  kiểu tín dụng đen ngày càng trở nên phức tạp.Một trong những nhóm đối tượng được tội phạm này nhắm tới chính là người lao động.Do đó, việc nâng cao nhận thức của người lao động, cũng như tăng cường tráchnhiệm của người sử dụng lao động, các cơ quan, đơn vị có liên quan là rất cầnthiết trong bối cảnh hiện nay.